Επιλέξτε κατηγορία
Επιλέξτε κατηγορία
image by ABB
Το ρελαί διαρροής είναι γνωστό με αρκετά ονόματα: Ρελαί διαρροής, διαφορικό ρελαί, αντιηλεκτροπληξιακό ρελαί και διαφορικός διακόπτης.
Όπως και να ονομάζεται αποτελεί το ποιο σημαντικό στοιχείο του οικιακού πίνακα όσο αφορά την ασφάλεια.
Το ρελαί διαρροής στην Ελλάδα είναι πλέον απαραίτητο και νομικά επιβεβλημένο σε κάθε οικιακή εγκατάσταση με βάση το
ΦΕΚ B 1222/2006.
Δυστυχώς όμως για λόγους που λίγο πολύ όλοι ξέρουμε από πολλούς πίνακες λείπει.
Και αυτό γιατί ενώ παίζει σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια των ανθρώπων δεν είναι καθόλου απαραίτητο για την λειτουργία της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης.
Πολλές φορές γίνεται ενοχλητικό καθώς ενεργοποιείτε χωρίς εμφανή λόγο και διακόπτει το ρεύμα σε όλο το σπίτι.
Επίσης με τιμή γύρω στα 30 Ευρώ είναι αρκετά «ακριβό» για κάποιους ηλεκτρολόγους που θέλουν να βγάλουν από την μύγα ξύγκι...
Στο ρελαί συνδέονται η φάση (αφού πρώτα περάσει από την γενική ασφάλεια) και ο ουδέτερος. Το ρελαί καλείται και διαφορικός διακόπτης διότι αυτό που ουσιαστικά κάνει είναι να μετράει την διαφορά ρεύματος της φάσης με τον ουδέτερο. Όταν αυτή η διαφορά φθάσει μια προκαθορισμένη τιμή το ρελαί διακόπτει την παροχή ρεύματος.
Είδαμε σε προηγούμενα κεφάλαια πως η γείωση μπορεί να αποτρέψει ατυχήματα από έμμεση επαφή. Σε περιπτώσεις όμως όπου η επαφή είναι είτε άμεση είτε σε αντικείμενα που δεν προστατεύονται από την γείωση τότε τον ρόλο του αγωγού γείωσης καλείται να παίξει ο άνθρωπος ο οποίος είχε την ατυχία να έρθει σε επαφή με αυτά τα αντικείμενα.
Ο άνθρωπος σίγουρα δεν είναι σχεδιασμένος για να λειτουργεί ως αγωγός του ηλεκτρικού ρεύματος. Ρέυμα έντασης περισσότερο από 0.5 Ampere το πολύ δημιουργεί σημαντικές βλάβες στο ανθρώπινο σώμα ή και θάνατο. Σε περίπτωση όμως διαρροής το ρεύμα μπορεί να πάρει μεγάλες τιμές έντασης ειδικά όταν η γείωση μας έχει χαμηλή αντίσταση (πράγμα θεμιτό). Εάν η μόνη προστασία μας είναι οι ασφάλειες τότε το ρεύμα δεν θα διακοπεί προτού φθάσει σε επίπεδα δεκάδων Amper με καταστρεπτικές συνέπειες για εμάς.
Βλέπουμε λοιπόν ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το σύστημα της γείωσης ασφαλείας και οι ασφάλεις δεν μπορούν να προστατέψουν τον άνθρωπο. Το κενό ασφαλείας αυτό έρχεται να καλύψει το ρελαί διαρροής. Όταν ερχόμαστε σε επαφή με την φάση ενός κυκλώματος, το ρεύμα περνάει μέσα από το σώμα μας προς την γη προκειμένου να κλείσει κύκλωμα με τον γειωμένο ουδέτερο.
Αυτό συνεπάγεται ότι από τον ουδέτερο της εγκατάστασης θα περάσει λιγότερο ρεύμα από ότι στην φάση. Αυτή την διαφορά την αναγνωρίζει το ρελαί διαρροής και σταματάει την τροφοδοσία.
Ο νόμος επιβάλει ρελαί διαρροής ευαισθησίας 30mA για τα σπίτια. Ρεύμα έως 30 mA είναι δυσάρεστο μεν αλλά ακίνδυνο για τον άνθρωπο.
Το ρελαί τοποθετείται μετά την γενική ασφάλεια, μετά την γείωση στο ρολόι και πριν από όλες τις γραμμές. Οποιαδήποτε άλλη θέση δημιουργεί κενά ασφαλείας.
Το ρελαί χαρακτηρίζεται
Ο τύπος του ρελαί εξαρτάται από το τι είδους συσκευές διαθέτουμε.
Ειδικά οι σύγχρονες ηλεκτρονικές συσκευές έχουν κυκλώματα τα οποία μπορεί να κάνουν μεγάλη τροποποίηση στο ημιτονοειδές
εναλλασσόμενο ρεύμα της τροφοδοσίας τόσο στην συχνότητα όσο και στην κυματομορφή.
Σε αυτές τις περιπτώσεις και ανάλογα με την συσκευή πρέπει να επιλέγεται το κατάλληλο ρελαί.
Για τις σύγχρονες οικιακές συσκευές ένα ρελαί τύπου AC είναι συνήθως αρκετό. Εάν έχουμε εγκατάσταση η οποία έχει αρκετά ηλεκτρονικά (υπολογιστές, συσκευές με inverter κλπ.) μπορεί να τοποθετηθεί ένα ρελαί τύπου Α η F.
Για να λειτουργήσει το ρελαί πρέπει να υπάρχει διαφορά στην ένταση του ρεύματος μεταξύ φάσης και ουδετέρου. Εάν πιάσουμε μόνο την φάση επειδή το κύκλωμα κλείνει μέσω γης δεν υπάρχει ρεύμα στο ουδέτερο οπότε το ρελαί λειτουργεί. Εάν όμως ακουμπήσουμε την φάση και τον ουδέτερο ταυτόχρονα τότε το κύκλωμα κλείνει... με εμάς ως φορτίο. Σε αυτήν την περίπτωση δεν θα λειτουργήσει το ρελαί και τα αποτελέσματα θα είναι πολύ δυσάρεστα.
Επίσης το ρελαί δεν θα λειτουργήσει σε κάποιες περιπτώσεις όπου έχουμε διακοπή ουδετέρου πριν τον μετρητή και η γείωσή μας είναι πολύ κακή η ανύπαρκτη. Η κατάσταση αυτή είναι πολύ επικίνδυνη καθώς θέτει εκτός λειτουργίας τόσο το σύστημα γείωσης προστασίας όσο και το ρελαί. Εάν ποτέ μας τύχει ποτέ αυτό όλες οι γειώσεις μετατρέπονται λειτουργικά σε φάσεις. Το νερό του θερμοσίφωνα γίνεται ηλεκτροφόρο και το κέλυφος οποιασδήποτε μεταλλικής συσκευής συνδεδεμένης στο δίκτυο αποκτά τάση 220V.
Για αυτό το σενάριο και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να συμβεί θα μιλήσουμε σε άλλο άρθρο.
Χωρίς εμφανή λόγο είναι η σωστή διατύπωση διότι λόγος πάντα υπάρχει.
Οι κύριες αιτίες είναι: